Podwójne opodatkowanie – czym jest i jak uniknąć płacenia podatku dwa razy?

Kiedy powstaje podwójne opodatkowanie?

Problem ten pojawia się, gdy dwa państwa, na podstawie swoich wewnętrznych przepisów, roszczą sobie prawo do opodatkowania tego samego dochodu. Najczęściej konflikt ten wynika z odmiennych zasad ustalania obowiązku podatkowego. Jeden kraj chce nałożyć podatek, ponieważ to na jego terytorium dochód został uzyskany (zasada źródła), a drugi – ponieważ to w nim podatnik ma swoje miejsce zamieszkania (zasada rezydencji). Typowe przykłady to:

• Praca za granicą. Jesteś polskim rezydentem, ale przez kilka miesięcy pracowałeś na umowę o pracę na terenie Niemiec. Twój dochód zostanie opodatkowany w Niemczech, ale musisz go również wykazać w polskim zeznaniu podatkowym.
• Dochody z najmu. Mieszkasz w Polsce, ale posiadasz mieszkanie w Hiszpanii, które wynajmujesz. Dochody z najmu podlegają opodatkowaniu w Hiszpanii, a jednocześnie, jako polski rezydent podatkowy, musisz je rozliczyć także w Polsce.
• Działalność online. Prowadzisz w Polsce działalność gospodarczą i świadczysz usługi dla zagranicznego kontrahenta z USA. Twoje dochody mogą podlegać opodatkowaniu w obu krajach.

Kogo dotyczy problem podwójnego opodatkowania?

W praktyce ryzyko zapłaty podwójnego podatku dotyczy szerokiej grupy podatników. Wśród nich najczęściej znajdują się:

• Osoby pracujące za granicą, zarówno na stałe, jak i sezonowo.
• Emigranci, którzy wciąż posiadają w Polsce centrum interesów życiowych (np. rodzinę, główne źródło dochodu).
• Freelancerzy i przedsiębiorcy współpracujący z klientami z różnych krajów.
• Właściciele nieruchomości generujących dochód w innym kraju.
• Osoby uzyskujące dochody kapitałowe (dywidendy, odsetki) z zagranicznych spółek.

Jeśli Twój dochód w danym roku kalendarzowym uzyskiwany jest w więcej niż jednym państwie, koniecznie sprawdź swój status rezydencji. Ustalenie rezydencji podatkowej jest kluczowe, aby wiedzieć, gdzie i na jakich zasadach należy rozliczać swój podatek dochodowy.

Jak uniknąć podwójnego opodatkowania – umowy międzynarodowe

Głównym narzędziem w eliminowaniu podwójnego opodatkowania są umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. To porozumienia zawarte pomiędzy dwoma państwami, których celem jest uniknięcie podwójnego opodatkowania dochodów zarabianych w jednym kraju przez rezydenta drugiego z nich.
Polska zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z wieloma krajami. Aby sprawdzić, czy istnieje umowa z konkretnym krajem, można:

• skorzystać z oficjalnej strony Ministerstwa Finansów,
• sprawdzić wykaz umów dostępny na portalu podatki.gov.pl,
• skonsultować się z doradcą podatkowym.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania regulują, że dany dochód podlega bądź może podlegać opodatkowaniu tylko w jednym z umawiających się państw. W przypadku zawarcia odpowiedniej umowy, podatnik może skorzystać z jednej z metod unikania podwójnego opodatkowania.

Metoda wyłączenia z progresją – na czym polega?

Metoda wyłączenia z progresją jest dla podatnika zazwyczaj korzystniejsza. Zgodnie z jej zasadami, dochody zagraniczne są zwolnione z opodatkowania w Polsce. Jest to więc zwolnienie z podatku.

Jednak dochody te mają wpływ na wysokość podatku od innych dochodów uzyskanych w Polsce, które podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej. Mechanizm działa następująco:

1. Sumuje się dochody polskie i zagraniczne.
2. Od tej sumy oblicza się podatek według polskiej skali podatkowej.
3. Obliczoną kwotę podatku dzieli się przez sumę dochodów, aby uzyskać efektywną stawkę podatkową.
4. Tą stawką opodatkowuje się wyłącznie dochody uzyskane w Polsce.

Tę metodę stosuje się w przypadku dochodów m.in. z Niemiec, Francji, Czech, Szwecji czy Ukrainy.
Metoda proporcjonalnego odliczenia – kiedy ma zastosowanie?

Druga metoda, znana jako metoda odliczenia proporcjonalnego, polega na tym, że dochód osiągnięty za granicą jest opodatkowany w Polsce, ale od należnego polskiego podatku można odliczyć podatek zapłacony w innym kraju.

Ważne jest jednak to, że odliczenie to jest limitowane. Nie może być wyższe niż kwota podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany za granicą. W praktyce oznacza to, że jeśli podatek za granicą był niższy niż w Polsce, musisz dopłacić różnicę w polskim urzędzie skarbowym.

Jak rozliczyć podatek dochodowy przy dochodach z zagranicy?

Niezależnie od stosowanej metody, dochody zagraniczne musisz wykazać w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36. Służy do tego specjalny załącznik PIT/ZG. Każdy taki formularz jest przeznaczony do wykazania dochodów uzyskanych w jednym, konkretnym państwie. Jeśli więc zarabiałeś w dwóch różnych krajach, musisz złożyć dwa oddzielne załączniki PIT/ZG.

W formularzu tym wpisujesz uzyskany dochód oraz (w przypadku metody proporcjonalnego odliczenia) podatek zapłacony za granicą. System podatkowy może wydawać się skomplikowany, ale prawidłowe rozliczenie i zastosowanie odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania gwarantuje, że nie zapłacisz podatku od samego dochodu dwa razy.

Jeśli masz wątpliwości, jak rozliczyć dochody, zwłaszcza prowadząc działalność gospodarczą czy posiadając stałą placówkę za granicą, skonsultuj się z doradcą podatkowym. Profesjonalne wsparcie pomoże Ci uniknąć błędów i zoptymalizować swoje zobowiązania w zakresie podatków.